W obrębie własnej nieruchomości możemy dokonywać zmian lub modyfikacji w terenie, możemy stawiać obiekty budowlane i dostosowywać nieruchomość do własnych potrzeb, jednak na uwadze należy mieć m.in. zasady wynikające z przepisów Prawa wodnego, a w szczególności te mówiące o zakazie zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, odpływu wód ze źródeł, odprowadzania wód oraz wprowadzania ścieków na grunty sąsiednie. Nie możemy zatem dokonywać takich zmian w naszym gruncie, które spowodują, że np. wody opadowe zaczną w sposób niekontrolowany spływać na grunty sąsiednie czyniąc tym szkodę na sąsiednim gruncie.
O jakim przepisie mowa?
Mowa tu o przepisie art. 234 ust 1 Prawo wodne, zgodnie z którym:
- Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
- zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
- odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
Jeśli przeszkody lub zmiana w odpływie wody nastąpiła na skutek przypadku lub działania osób trzecich ze szkodą dla gruntów sąsiednich to na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody.
Postępowanie wszczynane jest na wniosek czy z urzędu?
Postępowanie może być zarówno wszczęte na wniosek właściciela gruntu sąsiedniego na którym wystąpiła szkoda jak również z urzędu na skutek np. zgłoszenia nieprawidłowości przez osoby trzecie.
Co powinien zawierać wniosek o wszczęcie takiego postępowania?
Wniosek powinien zawierać wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości, opis wnoszonego roszczenia, informacje o szkodach powstałych w gruncie, wskazanie w jakim okresie występuje zmiana wody na gruncie. Warto również do wniosku dołączyć dokumentację fotograficzną, która będzie obrazować w jaki sposób woda ta dostaje się na naszą nieruchomość i jakie pozostawia szkody.
Jak organ załatwi sprawę?
Organ po uznaniu, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wydaje decyzję w której nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Nakaz, taki, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
Na uwadze organ powinien również mieć to, że zastosowanie art. 234 ust. 3 p.w. uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ustalenie tego związku wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. W postępowaniu takim koniecznym jest zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Treść tej opinii stanowi bowiem materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem (Wyrok WSA w Białymstoku z 13.11.2024 r., II SAB/Bk 85/24, LEX nr 3784175).
Co oznacza stwierdzenie “zmiana stanu wody na gruncie”?
Zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego (Wyrok WSA w Krakowie z 29.10.2024 r., II SA/Kr 911/24, LEX nr 3781609).
Jaki jest termin na złożenie wniosku?
5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.