Jak się okazuje zakazy dotyczące wprowadzania psów lub innych zwierząt domowych na plażę określone w uchwałach rady gminy podjętych na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, dalej: “u.s.g.” są niezgodne z prawem. Potwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 4 kwietnia 2024 r., II SA/Sz 1065/23. W ocenie Sądu przyjęcie zakazu wprowadzania psów na plażę na podstawie odrębnej uchwały stanowi naruszenie kompetencji przyznanej w art. 4 ust. 2 pkt 6 z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dalej: “u.c.p.g.”
Sprawa, która była przez sąd rozpatrywana dotyczyła uchwały rady gminy w sprawie regulaminu korzystania z plaży, kąpielisk strzeżonych oraz miejsc wykorzystywanych do kąpieli zlokalizowanych w granicach administracyjnych gminy. W jednym z paragrafów wskazano, iż “na terenie plaż zabrania się wprowadzania psów i innych zwierząt domowych w okresie od 1 czerwca do 30 września; zakaz nie dotyczy psów przewodników osób niewidomych i psów asystujących osobom niepełnosprawnym jeżeli są one trzymane na smyczy”.
Rzecznik Praw Obywatelskich, który niniejszą uchwałę zaskarżył zarzucił gminie, iż skoro art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. (Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku) zobowiązuje radę gminy do uregulowania tej kwestii w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy to nie można tej samej materii regulować w uchwale podjętej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. (Na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie: zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej).
Sąd przychylił się do powyższej argumentacji i wskazał w uzasadnieniu wyroku, że wydanie aktu prawa miejscowego na podstawie art. 40 ust. 2 u.s.g. polega na wprowadzeniu do porządku prawnego nowych przepisów, które albo w ogóle nie mają odpowiednika w przepisach już obowiązujących, albo nie istnieją przepisy uszczegółowiające zakres regulacji w ramach ustawowych upoważnień.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. w regulaminie utrzymania czystości i porządku określa się obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe, mające na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku.
Tym samym skoro odrębny przepis ustawowy (art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g.) zobowiązuje organ samorządu gminnego do ustalenia obowiązków nakładanych na właścicieli zwierząt domowych celem zapewnienia ochrony przed zanieczyszczeniem przez te zwierzęta terenów przeznaczonych do wspólnego użytku, to nie jest dopuszczalnym regulowanie tej samej materii i w takim samym zakresie w uchwale podjętej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. W przedmiotowej sprawie zaś gmina na podstawie art. 4 ust. 1 u.c.p.g. podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, której załącznikiem nr 1 był regulamin utrzymania czystości i porządku i która to określa m.in. obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe, w tym psy w miejscach publicznych. Oceniając zgodność zaskarżonego przepisu uchwały z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. sąd stwierdził, że powołany przepis ustawy zakazuje wprowadzania do aktów prawa miejscowego generalnych zakazów wprowadzania psów lub innych zwierząt domowych na tereny podlegające wspólnemu użytkowi, czyli także plaż. Przyjęcie zakazu wprowadzania psów na plażę na podstawie odrębnej uchwały stanowi naruszenie kompetencji przyznanej w powołanym przepisie ustawy.W uzasadnieniu wyroku podkreślono, iż stwierdzenie nieważności zaskarżonego przepisu uchwały przez sąd nie oznacza dowolności postępowania osób, wprowadzających psy na plaże, gdyż nadal obowiązują zapisy regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wyprowadzania psów oraz usuwania zanieczyszczeń spowodowanych przez zwierzęta domowe.